Şeyh Şamil | Kafkasya’nın Özgürlük Savaşcısı

“Kafkas Kartalı” olarak anılan Şeyh Şamil, vefatının 150. yılında yad edildi.

1834‘teb 1859 yılına kadar Rusya’nın askeri gücünün çokluğu ve ellerindeki imkanlara rağmen, kurduğu düzenli orduyla uzun süre destansı bir mücadele verdi.

1797 – Kuzey Kafkasya halklarının siyasi ve dini önderi Şamil, Dağıstan’ın Gimri köyünde dünyaya geldi.

Irak’ta Mevlana Halid-i Şehrezori’den tefsir, hadis, fıkıh, tsavvuf, gibi dini ilimler ile edebiyat, tarih ve fen bilgilerini öğrendi.

Şehrezori, talebesi Şeyh Şamil’e halifelik de vererek Kafkasya’ya gönderdi.

Kuzey Kafkasya Müslümanlarının 18.yüzyılın sonlarında başlattıkları ve “Gazavat”  adını verdikleri direniş hareketine katıldı.

1829 – Şeyh Şamil’in arkadaşı Molla Muhammed, Gazavat hareketinin liderliğine seçildi.

1832 – Molla Muhammed 20 Kasım’da Ruslarla yapılan savaşta hayatını kaybederken Şeyh Şamil ağır yaralı olarak kurtuldu.

1834 – Molla Muhammed’in yerine imam seçilen Hamza Bey’in (Hamzat Bek) 19 Eylül’de bir suikast sonucunda öldürülmesinin ardından Şamil, imam seçildi.

1842 – Şeyh Şamil, Çeçenistan ve Dağıstan’ın tek hakimi oldu.

1843/1844 – Çar I. Nikola, 30 Aralık 1843’te General Neidhardt’a gönderdiği emirnamede Şamil’in bütün ordularının dağıtılmasını istedi. Rus askeri harekatı Şamil’in güçlü savunması karşısında başarılı olamadı ve General Neidhardt görevinden alındı.

1846 – Şeyh Şamil, Kabartay bölgesi üzerinden batıdaki Çerkezlerle birleşip Kafkasya’nın birliğini sağlamak amacıyla direniş başlattı ve kısmen başarılı oldu.

1853 – Şeyh Şamil, martta Sultan Abdülmecid’ mektup yazarak Ruslara karşı birlikte mücadele çağrısı yaptı.

Osmanlı Devleti ağustos ayında Abdülkerim Paşa’ya, muhtemel bir Osmanlı-Rus savaşında kendilerine yardımda bulunması için bir kişiyi Şeyh Şamil’e göndermesini emretti.

Haziran 1853’ten itibaren yaptığı saldırılarla Güney Kafkasya’daki Ruslar’ın seferberlik hazırlıklarını sekteye uğratan Şamil’in bu hareket, Kars-Gümrü yönünde cereyan eden muharebelerde Ruslar’ın savunmada kalmasında önemli rol oynadı.

1854 – Osmanlı Devleti mayısta Şeyh Şamil’e Dağıstan Serdar-ı Ekrem’i unvanı verdi.

1856/1859 – Prens Baryatinsky, yeniden Rusya’nın Kafkas orduları başkumandanı ve Kafkas genel valisi tayin edildi.

Baryatinsky, komutasındaki Ruslar, Haziran 1857’de saldırıya geçti. Şeyh Şamil, Ruslara karşı direniş gösterse de 6 Eylül 1859’da teslim olmak zorunda kaldı.

1869 – Şeyh Şamil, Ruslar’ın izin vermesi üzerine hacca gitmek amacıyla 31 Mayıs’ta İstanbul’a geldi ve 15 Ağustos’ta Sultan Abdülaziz tarafından kabul edild.

1870 – Sultan Abdülaziz’e veda ziyaretinde bulunduktan sonra 25 Ocak’ta İstanbul’dan ayrıldı.

1871 – Şeyh Şamil hac görevini ifa etmesinin ardından 4 Şubat’ta Medine’de vefat etti.

Şeyh Şamil, bütün Kafkasya’da etkili oldu

Bir Nakşibendi şeyhi olan Şamil, lider (imam) seçildikten sonra güçlü hitabeti, kararlı tutumu, askeri ve siyasi dehasıyla Dağıstan’da ve bütün Kafkasya’da etkili oldu, hem idari hem dini otorite olarak kabul edildi.

Rusların güçlü orduları karşısında unutulmaz bir mücadele veren Şeyh Şamil’in adı, Rus işgaline direnen Kafkas kavimlerinin hafızalarına nakşedildi.

Beş evlilik yapan İmam Şamil’in 11 evladı oldu. Oğullarından Gazi Muhammed, Osmanlı’nın hizmetine girerek 93 Harbi’nde Ruslara karşı savaştı, Muhammed Şafii ise Rus ordusuna katılarak tuğgeneralliğe kadar yükseldi.

Şeyh Şamil’in ismi, bugün birçok Müslüman ülkede olduğu gibi Türkiye’de de okul, hastane, cami ve meydanlarda yaşatılıyor.